Новы свет

Чым цікавы раён Гродна, які называецца Новы Свет? У адрозненне ад Старога горада з яго галоўнымі славутасцямі — як, напрыклад, Каложа ці Фарны касцёл, — гэты раён адносна малады. Яго гісторыя пачынаецца ў канцы XVIII стагоддзя, калі ў Гродне праводзіліся маштабныя рэформы пад кіраўніцтвам дзяржаўнага дзеяча Антонія Тызенгаўза. З таго часу, з канца XVIII стагоддзя, у раёне ручая Юрысдыка (прыток Гараднічанкі) пачалі пасяляцца прадстаўнікі інтэлігенцыі. Асаблівы росквіт раёна пачаўся пасля яго афіцыйнага ўключэння ў межы горада ў 1875 годзе. Тут пасяляліся вайскоўцы, інжынеры, лекары. У Новым Свеце і сёння можна адчуць атмасферу канца XIX — пачатку XX стагоддзя. Дамы ў раёне маюць розную архітэктурную стылістыку. Тут побач жылі і будавалі свае дамы ўласнымі сіламі рускія, палякі, яўрэі, беларусы, немцы, татары — кожны са сваімі асаблівасцямі, традыцыямі і густамі. Але найперш Новы Свет — гэта людзі, якія рабілі жыццё нашага горада лепшым. Гэта і сям’я знакамітага пісьменніка Юрыя Алешы, аўтара «Трох тоўстуноў», і сям’я геніяльнага беларускага паэта Максіма Багдановіча. Тут жыла сям’я расійскага гісторыка Дзмітрыя Мілюціна, які пісаў пра аблогу Вялікіх Лукаў каралём Стэфанам Баторыем, а таксама сям’я калекцыянера Станіслава Жыўна, які заснаваў у Гродне музей прыроды. Тут жа жылі і шматлікія прадпрымальнікі: уладальнікі крамаў, пякарняў, аптэк. Новы Свет — гэта своеасаблівы музей пад адкрытым небам, падобны да знакамітага шведскага Скансена, назва якога стала агульнай для такога тыпу прастор.