Плошча Тызенгаўза
пл. Антонія Тызенгаўза, 4
📌 Ідэальнае месца «новага Гродна» канца XVIII стагоддзя
Плошча Тызенгаўза — адзін з самых яскравых прыкладаў асэнсаванага гарадскога планавання эпохі Асветніцтва. Яна была створана ў 1765–1785 гадах на тэрыторыі каралеўскага фальварка, па ініцыятыве дзяржаўнага дзеяча Антонія Тызенгаўза.
🏛 Гарадніца — новы цэнтр Гродна У 1770-я гады Тызенгаўз пераўтвараў паўночную ўскраіну Гродна ў асобны адміністрацыйна-гаспадарчы раён — Гарадніцу. Тут з’явіліся мануфактуры, школы, палацы і тэатры. Сэрцам усяго комплексу стала новая плошча.
📐 Праект распрацоўвалі архітэктары** Іаган Мёзер** і Джузэпэ Сака, натхнёныя прынцыпамі позняга барока і канцэпцыяй «ідэальнага горада».
🏛 Назвы плошчы ў розныя часы
- Гарадніцкая / Губернская — у XIX стагоддзі, калі ў палацы Тызенгаўза размяшчалася рэзідэнцыя губернатара
- Дварцовая — з 1864 года
- Плошча Леніна — пасля Другой сусветнай вайны
- Плошча Тызенгаўза — вярнула гістарычную назву ў 1992 годзе
🏚 Захаваныя будынкі ансамбля Да нашых дзён дайшлі некалькі будынкаў XVIII стагоддзя, якія былі ўзведзеныя паводле праекта Сака: — № 2/2 — № 3 — № 3а — № 4 — № 4б — № 5
🏛 Яны захавалі першапачатковыя прапорцыі, сіметрыю і барочную эстэтыку, што робіць плошчу адзінай у сваім родзе. Адзіны страчаны аб’ект — дом № 2/1, дзе ў часы Расійскай імперыі размяшчалася псіхіятрычная лячэбніца.
🎶 Крывая афіцына — музычны флігель Самы характэрны будынак плошчы — гэта так званая Крывая афіцына. Яна мае некалькі гістарычных назваў: — музычны флігель — Віленскі зямельны банк — дом Хлюдневіча
Пабудаваная каля 1765 года, яна мае характэрную выгнутую форму, што паўтарае контур плошчы.
🎻 У гэтай афіцыне працавала музычная школа, заснаваная Тызенгаўзам. Яна рыхтавала артыстаў для гродзенскага тэатра — танцораў, спевакоў, музыкантаў.
🎼 Школьная праграма ўключала: — скрыпку, флейту, валторну, фагот, клавікорды — вакал, танец, тэорыю музыкі — французскую і італьянскую мовы — лісты, арыфметыку, маляванне
📷 Звярніце ўвагу: Плошча Тызенгаўза — гэта помнік гарадской архітэктурнай думкі XVIII стагоддзя, які, нягледзячы на войны і пераўтварэнні, захаваў цэласнасць і атмасферу эпохі.