Новы замак — каля ўваходу ў палац

Ніжні замак, Новы замак, ваенны шпіталь, абкам КПБ, гістарычна-археалагічны музей, абласная бібліятэка

Новы замак размясціўся на ўзвышшы над Нёманам, побач са Старым замкам і тэрыторыяй колішняга дзядзінца. У сярэднявеччы тут існаваў Ніжні замак, злучаны з горадам драўляным мастом. З XII стагоддзя вядомая пабудова на гэтым месцы — Воскресенская царква, верагодна, у стылі Каложы. Дакладнае яе месцазнаходжанне дагэтуль не вызначана.

🏛 Новы каралеўскі палац У 1726 годзе на сойме пры каралю Аўгусце ІІ Моцным было прынята рашэнне будаваць новы палац для каралеўскай рэзідэнцыі.

📐 У 1738 годзе з’явіўся праект — яго рэалізацыя цягнулася чатыры гады пад кіраўніцтвам архітэктара Карла Фрыдрыха Пёпельмана. Пасля яго смерці справу працягнулі архітэктары Евх і Іаган Фрыдрых Кнобель. Да 1742 года асноўныя працы былі завершаны, але будынак неаднаразова перабудоўваўся і дапрацоўваўся.

📌 Архітэктурныя асаблівасці

• Палац меў форму літары “П”, з унутраным парадным дваром — курданёрам.
• Два бакавыя карпусы: адзін — для караула (кардэгардыя), другі — для палацавай кухні і кандытарскай.
• Між імі — ўездная брама з пілонамі, упрыгожанымі скульптурамі сфінксаў з путці — класічны барочны матыў XVIII ст., які паўтараў вароты Галандскага палаца ў Дрэздэне.

📜 Гістарычныя падзеі 23–24 верасня 1793 года — у Сенатарскай зале прайшло "нямое паседжанне" сейма, дзе дэпутаты без слоў зацвердзілі другі падзел Рэчы Паспалітай.

25 лістапада 1795 года — Станіслаў Аўгуст Панятоўскі падпісаў акт адрачэння ад трону. Тут і скончылася гісторыя Рэчы Паспалітай. Пасля гэтага кароль яшчэ жыў у палацы да 15 лютага 1797 года, пакуль не выехаў у Пецярбург па запрашэнні імператара Паўла І.

⚔ Расійскі перыяд, войны і аднаўленне У канцы XVIII — пачатку XIX стагоддзя тут размяшчаўся кадэцкі корпус Расійскай імперыі.

Потым палац ператварылі ў ваенны шпіталь, які дзейнічаў і ў 1920–40-я гады.

🔥 У 1944 годзе, падчас баёў за Гродна, Новы замак моцна пацярпеў ад пажару — ацалелі толькі флігелі і ўездная арка.

🏗 Аднаўленне і новае жыццё Пасля вайны будынак аднаўлялі ў стылі сталінскага ампіру пад кіраўніцтвам архітэктара В. Вараксіна. З 1952 года тут размяшчаўся абкам КПБ.

📚 У 1991 годзе Новы замак перадалі ў распараджэнне культурных устаноў:

• правае крыло заняла абласная бібліятэка імя Я. Карскага
• цэнтральны і левы карпусы — гісторыка-археалагічны музей

У 2019 годзе бібліятэка пераехала, і музей заняў увесь будынак.

🧭 Што тут сёння Сучасныя экспазіцыі музея прысвечаны: гісторыі Гродзеншчыны XIX — пач. XX ст. Першай і Другой сусветным войнам прыродзе Панямоння — з прадстаўнікамі мясцовай флоры і фауны

📷 Звярніце ўвагу: Новы замак — гэта сімвал заняпаду і адраджэння Гродна, месца, дзе праходзілі падзеі, што змянялі гісторыю Еўропы. Тут гісторыя літаральна жыве ў сценах.