Галоўная сінагога Гродна

Сінагога Хаіма Адама. Пабудавана ў XVII стагоддзі, перабудавана ў 1902 годзе.

Першыя яўрэйскія малітоўныя дамы з’явіліся ў Гродне яшчэ ў XVI стагоддзі. У 1578 годзе на гэтым месцы была збудавана драўляная сінагога з прасторнай зальнай часткай і жаночымі галерэямі ўздоўж сцен.

Але ў 1617 годзе будынак згарэў падчас пажару.

📜** Каменны храм па каралеўскім дазволе** Пасля пажару яўрэйская абшчына атрымала прывілеі караля Сігізмунда III Вазы (у 1619 і 1633 гг.), якія дазвалялі аднавіць сінагогу ўжо з каменю — на тым самым месцы. Гэта быў важны крок: у Рэчы Паспалітай не кожны горад мог дазволіць сабе мураваную сінагогу.

🔨 Перабудовы і рамонты У 1740-х гадах прайшла буйная рэканструкцыя:

• разабралі частку ўнутраных сцен,
• надбудавалі башткі і ўваходную галерэю,
• жаночую частку перанеслі наверх — у галерэю, як патрабавала мода таго часу.

У 1899 годзе — зноў пажар. Сінагога моцна пацярпела. У 1902 годзе яна была адноўлена паводле праекта архітэктара Мойсэя Любіча. З ранейшай будыніны захаваліся толькі носьбітныя сцены.

🚫 Закрыццё і вайна У 1940 годзе сінагогу афіцыйна закрылі. Падчас нямецкай акупацыі:

• на другім паверсе зрабілі часовы шпіталь для гета,
• пасля ліквідацыі гета тут быў перасыльны пункт — вязняў адпраўлялі ў канцлагеры.

🏛 Савецкі перыяд і вяртанне абшчыне У пасляваенны час:

• будынак выкарыстоўваўся як грамадскае памяшканне,
• у 1958 годзе другі паверх занялі мастацкія майстэрні,
• да 1967 года частку памяшканняў займаў склад аптэкарскіх тавараў.

Але ў 1992 годзе, 16 снежня, сінагога была вярнута яўрэйскай рэлігійнай абшчыне.

🎨 Архітэктура і атмасфера Сённяшні будынак — гэта спалучэнне эклектыкі і мадэрну. Унутры:

• крыжовыя скляпенні з дэкаратыўнымі нервюрамі,
• біма — кафедра ў цэнтры залы, на чатырох калонах,
• сцены ўпрыгожаны стрыманымі, але выразнымі элементамі, характэрнымі для яўрэйскай архітэктурнай традыцыі.

📷 Звярніце ўвагу: Гродзенская сінагога — адна з буйнейшых і найлепш захаваных у Беларусі. Яна нясе памяць не толькі пра архітэктуру, але і пра цэлую старонку жыцця яўрэйскай грамады Гродна.