Pabach

Цэнтральная плошча Гродна, дзе сплятаюцца эпохі, падзеі і лёсы. Называлася: Рынкавай, Ратушнай, Параднай, Бульварнай, Саборнай і, нарэшце, Савецкай.

Сёння гэта адпачынкавая і гістарычная прастора ў самым сэрцы Гродна, але пачыналася яна як гандлёвы рынак.

🛤 Як усё пачыналася Плошча пачала фармавацца ў XV стагоддзі — на скрыжаванні найважнейшых гарадскіх дарог:

Маставая — на паўднёвы захад,
Віленская — на поўнач,
Азёрская — на ўсход,
і Замкавая — да каралеўскай рэзідэнцыі.

📜 Першае дакументальнае згадванне — у прывілеі караля Жыгімонта Старога ад 1507 года. А пасля атрымання магдэбурскага права ў 1496 годзе, плошча стала адміністрацыйным і гандлёвым цэнтрам горада.

🏛 Ратуша і гарадскі калодзеж На плошчы стаяла ратуша, збудаваная напрыканцы XV — пачатку XVI стагоддзя. Менавіта тут працаваў магістрат — гарадская рада. А побач, як і належыць, знаходзіўся гарадскі калодзеж. Яго ўпершыню згадваюць у 1541 годзе.

🛍 Гандаль і гарадское жыццё Плошча заўсёды кіпела: працавалі купецкія і цэхавыя крамы, гандлявалі яўрэі, праходзілі кірмашы, сходы і іншыя мерапрыемствы.

🏰 Палацы і змены назваў У XVIII стагоддзі тут стаялі два вялікія барочныя палацы:

палац Радзівілаў — з боку вуліцы Замкавай,
палац Бжастоўскіх (раней Сапегаў) — з боку сучаснай вуліцы Ажэшкі.

У часы Расійскай імперыі плошча змяняла імёны:

Парадная (афіцыйна з 1840-х да 1915 года),
Бульварная, Саборная — у народзе.

У 1824 годзе паміж Фарным касцёлам і Фарай Вітаўта заклалі бульвар з дрэвамі і агароджай.

⚔ Вайна і разбурэнні У чэрвені 1941 года, у першы дзень вайны, нямецкая авіяцыя бамбіла цэнтр горада. Савецкая плошча была моцна разбурана. Пасля вызвалення ў ліпені 1944 года разбор завалаў цягнуўся некалькі гадоў.

🏗 Пасляваенная перабудова У 1949 годзе прынялі новы генплан развіцця Гродна. Паводле яго, на месцы міжкасцёльнага сквера мусіў з’явіцца Дом Саветаў. У 1961 годзе адкрылася гасцініца «Нёман» з рэстаранам на вуліцы Крупскай (цяпер Батория). У кутоўым будынку на скрыжаванні плошчы і вуліцы Парыжскай Камуны дзейнічаў гастроном «Цэнтральны» — адзін з самых папулярных у горадзе.

🏙 XXI стагоддзе і рэканструкцыя У генплане 1973 года ужо не прадугледжваўся масавы знос старой забудовы. Але і ён быў выкананы толькі часткова.

Актуальны выгляд плошчы сфарміраваўся ў 1960-я гады. Апошняя рэканструкцыя прайшла ў 2005–2006 гадах.

📷 Звярніце ўвагу: Сёння Савецкая плошча — гэта гістарычны цэнтр і месца сустрэч. Тут сутыкаюцца архітэктурныя стылі, эпохі і гарадскія маршруты, якімі ўжо шмат стагоддзяў ходзяць гродзенцы і госці горада.